Maya Mertens, alias Vieze Meisje is het nog niet gewoon van interviews te geven over een plaat. Binnenkort stuurt ze haar boorling ‘CUT COPY GUT’ de wijde wereld in, en we spreken af om het daarover te hebben in Brussel, buiten op een bankje in de Brusselse Anspachlaan, bij een koffie.
Is de plaat eigenlijk al helemaal af?
Jazeker, maar ik moet precies zelf nog ontdekken wat er juist gebeurd is.
Ik ben eigenlijk eerder een performer, en ga helemaal op mijn intuïtie af. Op de EP’s die ik heb gemaakt stonden dus nummers die al in live shows een leven hadden geleid, en die waren eigenlijk een veredelde registratie.
Nu is voor het eerst dat we muziek hebben gemaakt die nog nooit het podium heeft gezien, en dat kon dus eigenlijk nog alle kanten op.
Had je daar zin in of is dat toevallig zo gekomen?
Ik wilde dat wel eens proberen, ja. Het voelde een beetje als een nieuwe taal die ik moest leren spreken.
Als performer gebruik ik een soort grid van tekst- en muziekmateriaal, en krijgt dat in het moment een leven, afhankelijk van het publiek en de situatie. Nu wilde ik het wel eens andersom doen, en in de studio nummers afwerken.
Maar dat was wel een grappig proces, want elke keer je zo een nummer terug opent heb je er toch weer een andere kijk op. Op een zeker moment ontstond er een core DNA van een nummer, dat alsnog spontaan kwam, en dan moest dat bijgeschaafd worden tot iets waarin dat core DNA tot zijn recht kwam, maar wel altijd zo zal blijven klinken.
In tegenstelling tot de nummers van vroeger die al gepolijst werden door herhaalde live performances?
Ja, en gespekt door ervaringen die ik heb gehad tijdens die performances. Dat gaf dan een duidelijker idee over waar het naartoe moet.
Nu was het eigenlijk een soort van beeldhouwen. Ik kon niet telkens in de studio toekomen met een nieuw idee.
Je merkt dat ik er alleen in abstracte termen over kan praten. Het is nu al een tijdje af en het moet nog uitkomen, maar ik vind het wel leuk dat ik mezelf verras als ik het terug hoor. Omdat het alsnog een momentopname is, eigenlijk, nu zou ik al iets anders maken.
Dus als je nu terug live optredens gaat doen met het nieuwe werk worden de nummers al direct anders?
Ik denk dat dat eigen is aan Vieze Meisje. Het heeft zijn voor- en zijn nadelen: je kunt altijd iets anders verwachten, maar de keerkant van de medaille is dan dat je ook niet weet waar je op kunt rekenen. In juni gaan we in residentie in Volta om die nummers live te gaan vertalen, en ik heb zwaar het vermoeden dat wat we brengen gewoon spin-offs gaan zijn van de aanzetten die op de plaat staan.
Maar daarom blijft performen voor mij altijd boeiend om te doen. Je neemt een element maar je laat ook de interactie van het publiek de avond bepalen. Soms is het onwennig, maar soms zitten de mensen al hoog in hun energie en dan zet ik nog iets hoger in.
En ondanks dat alles wou je toch een plaat maken?
Het eenvoudige antwoord op die vraag is natuurlijk als muzikale artiest is het fijn om iets te hebben wat ook een leven leidt als je niet in levende lijve op het podium staat.
Hoe sterk zal de nieuwe plaat verschillen van je vroeger werk dat op EP werd uitgebracht?
Ik denk dat het abstracter is, in tekst en in muziek. Vroeger zaten we dichter bij conventionele strongstructuren. Nu was dat geen ambitie meer om daaraan te voldoen.
Dus geen toegevingen aan de commercialiteit?
Nee, dat is niet gelukt. De insteek was om iets te maken wat we zelf wilden maken. Doorheen het live spelen van de eerste EP ging onze interesse’s meer en meer naar improvisatie uit, en naar de experimentelere elementen in onze nummers. Dus we hadden zin om dat ook op plaat te doen. Op een gegeven moment dacht ik, misschien kunnen we dit toch nog in een mal duwen die herkenbaarder zou kunnen zijn voor een groter publiek, en twee vliegen in één klap vangen. En dan hebben we dat spoor weer helemaal losgelaten, want dat zou toch het beestje wat verloochenen zijn geweest. Dat was niet helemaal eerlijk geweest.
Dus belandde je terug bij het beginpunt. Het is maw. een cirkel geworden?
Ja. Eerst hebben we het helemaal over een ander boeg moeten gooien om terug bij ons initiële idee aan te belanden.
Je spreekt over “wij”. Vieze Meisje zijn echt Maya en Alan (Azertyklavierwerke) samen?
Dat is een ingewikkelde situatie. Onder Vieze Meisje doe ik ook andere dingen: poëzievoordrachten en meer beeldend werk. Maar ondertussen is Azertyklavierwerke al vijf jaar deel van het muzikale DNA van Vieze Meisje, dus wordt het uiteindelijk toch “wij”. Bij de eerste EP kwamen de demo’s nog echt van mij, maar nu hebben we samen zitten jammen met de recordbutton aan en zijn we op elkaar gaan inspelen, en zo zijn de nummers tot stand gekomen.
Hoe ben je in Brussel beland?
Ik kom uit Amsterdam en ben gaan studeren in Antwerpen en ben eigenlijk in België blijven steken. Maar dan wel in Brussel, dat is slechts 45 minuten verder maar hier zit ik toch in een wereld die ik nog echt probeer te doorgronden. Dat is een fijne omgeving om in te creëren.
Het is hier helemaal anders dan Amsterdam, ook al is dat ook een interessante hoofdstad met een rijk cultureel aanbod. Maar het is in die jaren dat ik weg ben geweest toch in een soort Disneyland geëvolueerd en dat kan ik niet betalen, en dat vind ik ook niet zo’n interessante omgeving. De lokale kroegjes en kraakpandjes verdwenen een voor een en werden allemaal franchises en nutella-shops.
Wat ik wel leuk vind aan de Nederlandse popscene van het moment is dat er minder snel naar het Engels wordt gegrepen dan hier.
Ik heb de indruk dat het inderdaad een groeiende golf is. In de laatste tien jaar of zo lijkt er inderdaad interessante muziek gemaakt te worden.
Ik zag op Instagram een verslagje van een benefiet van Sophie Straat in Paradiso, ten voordele van Palestina.
Het is heel fijn om te zien hoe zij activisme en muziek hand in hand laat samen gaan.
Is voor jou politiek belangrijk, in je muziek?
Ik vind het niet interessant om het expliciet over politiek te hebben.
Maar vanuit een persoonlijk perspectief klinkt er wel een stuk politiek door in je teksten, of lees ik die verkeerd?
Ik probeer te vertrekken vanuit het hyperverpersoonlijke, en ik kies wel dingen waarvan ik vermoed dat ze kunnen resoneren bij meer mensen. Dat klopt. Maar het contrast tussen iets heel specifiek en iets breders vind ik spannend. Letterlijkheid zoek ik daar niet graag in op.
Dus niets over Palestina in jouw muziek?
Nee, maar laat dat geen statement zijn, want ik vind dat uiteraard wél een heel belangrijk onderwerp.
In mijn research vond ik wel dat je hebt meegewerkt aan de partij voor de poëzie in het bos? Dat was toch politiek?
Ik heb daar bijgedragen via poëzie, maar ook daar: ik wil zelf niet graag zeggen wat mijn dingen betekenen want de interpretatie van de mensen is wat de betekenis maakt. Mijn deel is al gedaan door te kiezen wat ik zeg, en mensen lezen erin wat ze erin willen lezen. Ik vind niet dat het aan mij is om te zeggen waarover het gaat, ook al is het op een of andere manier maatschappijkritisch.
Als ik jouw muziek introduceer als elektropoëzie, ben je daar akkoord mee?
Daar kan ik me in vinden. Poëzie is zelfs een groter onderdeel geworden sinds de vorige EP. Maar ik doe ook andere dingen, zelfs in andere media.
Vanavond sta je alleen op een podium denk ik, dat is zonder muziek?
Ja, ik doe mee aan een expo van veertig vrouwelijke beeldende kunstenaars. Ik lever een immaterieel werk in, dat is dus mezelf, en ik maak a capella rants van ongeveer drie minuten klanken of woorden. Ik ga dus graag multidisciplinair.
Hoe zie je jezelf over vijf of tien jaar?
Oei dat weet ik niet. Nu weet ik dat ik heel veel zin heb om live te gaan spelen. Op zes december is de release in de AB, dat is een moment waar ik naar uitkijk. De live-uitwisseling heb ik echt nodig. Dat ontdek ik meer en meer: in mijn manifestaties ga ik heel graag naar connecties op zoek.
Het was wel een tijdje stil?
Ja dat was een beetje door die plaat.
Ik zag instagram dat filmpje waar je in de fontein ging zwemmen, met een cover van Arno. Kende je Arno?
Niet persoonlijk, maar ik woonde wel blijkbaar in dezelfde straat. Ik kende wel zijn muziek, en op een gegeven moment kwam de vraag van pool is cool om een cover te maken van Je Veux Nager. Hij was net overleden, er hingen bloemen aan zijn deur. Het was een leuke post-mortum kennismaking.
Als je bevriende muzikanten spelen sta je dikwijls zelf in het publiek. Is dat belangrijk?
Het is de werkelijkheid natuurlijk. Mijn vrienden inspireren me, en we houden elkaar scherp. Ik ben wel aangetrokken tot mensen die iets zoeken, die iets proberen. Dat zijn doorgaans de mensen die niet muziek maken die klinkt, maar mensen die muziek maken die als henzelf klinkt. Dus ik ben blij dat ik verschillende mensen ken die daarmee bezig zijn.
Hoe is het als je teruggaat naar Amsterdam, beland je daar in een gelijkaardige scene?
Nee, daar ben ik echt een exotische vogel. Mijn hele muzikale ontwikkeling heeft zich toch hier voltrokken, dus als ik daar terug naartoe trok heb ik opnieuw moeten kennismaken eigenlijk. Het zit natuurlijk wel in mijn DNA, ik ben daar als stadskind opgegroeid dus kan me er nog altijd mee identificeren. Het is ook een groot onderdeel van mijn interesse voor de stadsmens. Dus dat is wel een warme band, maar ik zou er graag nog meer optreden. Aanvankelijk had ik niet gedacht dat mensen hier zouden geïnteresseerd zijn in mijn Amsterdamse klap, dus als het hier lukt dan zou het in Nederland toch ook moeten lukken.
Wanneer is de klik geweest waarop je beseft dat je hier in Brussel een leven kon opbouwen?
Er komt een diverse groep mensen naar deze stad. Je kunt hier elke donderdag, vrijdag en zaterdag internationale dingen zien en geconfronteerd worden met zoveel verschillende dingen, dat is doorslaggevend geweest. Er is hier geen homogeniteit. Je hebt natuurlijk wel je eigen scene maar het is heel gemakkelijk om een paar blokken verder te lopen en een plek te vinden waar je nog nooit bent geweest.
Soms mag het nog wat meer door elkaar lopen. Er is nog een scheiding tussen de Vlaamstalige en de Franstalige scene, bijvoorbeeld. Maar er is wel een groep waar dat mengt, en dat vind ik leuk.
Spreek je Frans?
Ik ben wat gegeneerd door mijn accent, maar ik probeer het wel zoveel mogelijk te spreken.
Als ik een avond in een interessante mix van mensen beland kan ik echt genieten van de stad.
Doe je soms covers van andere nummers?
Dat is niet mijn neiging, maar eigenlijk vind ik het wel leuk, omdat je dan je ambacht vanuit een andere hoek ziet. Dus ik zou het misschien nog wel wat meer doen.
Hoe ben je bij Rotkat beland?
Benny Bangbang heeft me ooit gemaild. Geniale kerel, die stond erop dat hij het zou uitbrengen. Hij is een van de mensen met het grootste hart voor muziek die ik ken, hij heeft heel veel geloof in zijn artiesten.
Link bijzetten naar clip van Sterk Water
Dat vind ik moeilijk om uit te leggen. De eerste strofe, “Ik heb mijn handdoek in de ring gelegd, mijn abonnement op consequenties opgezegd”, dat is nog helder toch? Die persoon wil even oorzaak en gevolg loslaten. Daar gaat het nummer over. Sterk water is multi-interpreteerbaar, maar staat toch ook wel voor alcohol. Dat is een manier om consequenties uit te schakelen. Maar stel, je zet jezelf op sterk water, dan bevries je de tijd even, en is er geen oorzaak en gevolg meer. Dat is de dubbele zin van het woord.
De videoclip heb ik samen met enkele vrienden geproduceerd. Het speelt zich af in mijn kelder met een oude camera, een iPhone en twee flessen natuurwijn. Het wordt een duister feestje.
Het klinkt toch nog alsof je de clou niet wil verklappen
Ja, ik vraag het mezelf af: ben ik mysterieus aan het doen? Maar, er is al tekst, er is muziek, er is beeld, als ik dan daar nog over uitleg zou gaan geven dan heb ik vier dingen gezegd. Dus ik laat graag nog wat interpretatie over aan de ontvanger.
Is het gemakkelijk om een nummer zo los te laten?
Op dit moment vind ik het heerlijk. Heel het proces was het tegenovergestelde: vastzitten aan de keuzes die je maakt. Maar nu ze gemaakt zijn, laat ik het los en ik ben heel benieuwd hoe mensen het gaan ontvangen en wat ermee gebeurt. Het is niet meer van mij, dat vind ik heel leuk.
Heb je stress als je dat live voor een publiek moet gaan brengen?
Nee, dat komt vanzelf. En het groeit ook. Soms ga je missers maken, en merk je “dit communiceert niet”, maar daar kijk ik ook naar uit.
Is het al gebeurt dat er maar twee mensen kwamen opdagen of zo?
Het helpt natuurlijk altijd als er meer mensen zijn, als het goed weer is, als ze toffe dingen hebben gezien, dan heb je ze al op je hand. Als er slechts twee zijn en het is een saaie bedoening en het geluid staat niet zo lekker dan is het ook hard werken om die mee te krijgen, maar ik houd wel van hard werken. En dat kan ook een intimiteit opleveren die spannend is. Ze kunnen er zelf ook niks aan doen dat ze maar met twee zijn en verdienen even hard een moment.
Lukt het ook buiten het Nederlandstalige taalgebied?
Twee weken heb ik in Bagnolet opgetreden, nabij Parijs. Daar is een kleine ruimte die door artiesten wordt uitgebaat. Die hadden een knotsgek programma in elkaar gestoken, met ook enkele andere kunstenaars uit Brussel, zoals Rosie Sommers, die mij heeft meegevraagd.
Daar kwamen een hoop hippe Parisiens naartoe, die ook bleven voor het hele programma. Allicht was er in die buurt anders niks te doen. Ze snapten geen jota Nederlands, maar dat was net leuk. Die woorden maken uiteindelijk minder uit, het gaat dan enkel nog over energie overdragen, via andere vormen dan woorden. Dan improviseer ik ook een beetje naar het Engels en het Frans waar de stukken dat toelaten. Dat geeft dan weer een ander element waardoor je soms merkt “hey, dit werkt wel”. Ik vind dat leuk om doen, dat houdt mijn taal flexibel.
De performance van Rosie en mij waren heel direct naar het publiek toe, en blijkbaar is dat in Parijs niet zo gebruikelijk. Ze stonden echt met een stoïcijnse houding niet te participeren, dus wij kwamen extra op scherp te staan. Dat puristische van de Franse taal breken leek toch iets wat een snaar leek te raken, we kregen er iets exotisch door.
Dus ik ken binnenkort alle stops op de treinlijn Amsterdam-Parijs. Misschien moet ik eens op de trein zelf optreden, zoals in de Woodstock-periode, die trein met Jans Joplin en Grateful Dead deed.
Kun je leven van je kunst?
Als ik het combineer met theater en performance en lesgeven wel, ja. Aan muziek kan ik geen rode cent verdienen, zelfs al zou ik elk weekend op een podium staan. En dat zou ook geen goed idee zijn, want dan komt op den duur niemand meer kijken. Samen met mijn kunstenaarstatuut kan ik wel rondkomen.
In Nederland zijn mijn kunstenaar-vrienden halve ondernemers. Dat zit allicht ook een beetje in hun DNA, maar er is zodanig in de subsidies gesneden dat ze nu wel moeten. Er komt dan ook een heel ander soort kunst uit. Hier is er ruimte voor dat surrealistische, dat natuurlijk ook in België zijn oorsprong vindt, maar wat in Nederland niet meer kan. Dat is nog een reden om in België te blijven. Al zitten we met een paar vrienden die ook het kunstenaarsstatuut hebben, sinds ze er hier ook denken op te besparen, soms wel na te denken wat plan B is.