Antwerpen en Rotterdam

10 min read

Na veel wikken en wegen ging ik een weekendje naar Rotterdam, via Antwerpen.

Antwerpen

In Antwerpen hadden we ons festival georganiseerd. Maar er was ook een vriend die toevallig in de stad verbleef voor het werk, samen met zijn vrouw. En we moesten het huis uit, wegens een vloer die moest heraangelegd worden in de keuken en de bureau.

Avonden met hen zijn meestal zatte avonden in Brussel, waar we van dansplaats naar dansplaats gaan, tot alles gesloten is. Vooral zij is een los kanon, een echt mannenmagneet. We hebben een lakmoestest uitgevonden: als we in een bar langer dan vijf minuten zijn zonder dat zij een glas bier wordt aangeboden, is de bar weinig waard. Er zijn veel bars die slagen, het is echt niet flatterend voor het mannelijk geslacht. Het maakt trouwens ook nooit uit dat ze vergezeld is door haar man, en/of een stuk of wat vrienden, enkel zij wordt getrakteerd, en het maakt ook niet uit of ze bier lust of niet (ze lust dat niet), een pint krijgt ze.

In Antwerpen was dat niet anders.

Het Antwerpse Eilandje ‘s nachts

Rotterdam (Delft, Scheveningen, Den Haag)

Het is zo’n slecht weer dat ik mijn oude schoenen moet weggooien en nieuwe, waterdichte kopen. En droge kousen en een paraplu uit de HEMA. Ik wandel rond in deze stad die ik totaal niet ken met de “500 hidden secrets” van Rotterdam op zak. Vandaag heb ik me geïnspireerd op een architectuurwandeling die ik online vond. Ik volg ze bij benadering, enkel de ankerpunten neem ik over. Ondertussen lees ik in “Rotterdam” van Arjen Van Veelen.

Morgen zet ik de wekker om te fietsen tot in Den Haag. Ik wil ook nog een boottocht doen door de haven en het Fenix museum bezoeken. En tot aan de Rotterdammer wandelen, dat indrukwekkende gebouw van Rem Koolhaas. Woensdagavond is er een dansvoorstelling van een vriendin van ons in Theater Rotterdam, misschien dat ik dus best nog een dagje extra boek.

Het is leuk om een boek te lezen over de stad, en onderwijl de stad zelf te bezoeken. Zo is mijn hotel niet ver van een galerij waar de auteur een “linkse cultuurelite”-ervaring beschrijft. Ik zat daarnet een stuk te lezen over waar je nog zeemannen kon vinden in deze stad, en bleek dat ik middenin die buurt zat. Iets verderop passeerde ik langs het hotel waar de auteur er één interviewt.

In Hotel Santa Maria vind je nog mensen die op schepen werken. Die komen steeds zeldzamer in de stad, omdat er geen tijd meer voor is, en dus ook bijna geen voorzieningen meer.

Het boek is super interessant, de geschiedenis hallucinant. Blijkbaar is het bombardement dat de stad kapotmaakte in het begin van de tweede wereldoorlog geweest, en stond nadien toch nog een weinig recht. Maar via politiek en marketing werd er toch nog beslist om dat ook af te breken. De vader van Rem Koolhaas was een enthousiaste verdediger van die plannen die samen met de nazi’s werden uitgedokterd.

Ik ben met de fiets naar Delft gereden. Onderweg zat ik even in een dikke regenvlaag. Ondertussen zijn mijn kleren gelukkig terug drooggewaaid.

Mijn associaties met Delft waren vooral over Delfts Blauw, maar blijkbaar is Vermeer hier de grote toeristische trekpleister. Al passeerde ik ook langs enkele gebouwen van de TU Delft, de technische universiteit waar we aan de universiteit toch wel kennis mee maakten. Ik dacht dat Dijkstra van hier kwam, maar dat blijkt niet te kloppen. Wie of wat het dan wel was weet ik dus niet meer.

Straks rijd ik verder naar Scheveningen en Den Haag. Van daaruit keer ik terug met de trein.

Fietskar in Delfts Blauw

Hotel Kurhaus in Scheveningen is het soort hotel zoals het Grand Budapest hotel uit de film van Wes Anderson. Het doet denken aan de verdwenen Europese glorietijden waar Stefan Zweig over schreef.

We deden ooit een overnachting hier cadeau aan mijn broer en zijn vrouw. Ik denk dat ze een beetje geïntimideerd waren om er zich echt op hun gemak te voelen. Nochtans is het eigenlijk ook een beetje oubollig geworden. Je kunt dat zelfs opmaken uit de reviews op booking.com.

Kurhaus hotel in Scheveningen

Het is verkiezingsdag in Nederland. Ik heb het vanop de TV in de hotelkamer wat gevolgd. Eén van de politiekers die het goed lijkt te doen in de peilingen heeft zijn populariteit te danken aan De Slimste Mens. Dat klinkt bekend. Alleen lijkt hij een stuk linkser dan Bart De Wever, al stelt hij zich toch nog nationalistisch op ook.

Iemand in de partij van Wilders heeft ondertussen AI gebruikt om angst te zaaien tegen gekleurde medemensen. Dat keert zich nu tegen hem. Ook het feit dat Wilders nu zijn beleid moet verdedigen in plaats van andermans’ beleid bekritiseren gaat hem niet zo vlot af.

In de mix zit ook nog de VVD die probeerde al op voorhand een samenwerking te verzegelen met CDA, maar leider Bontebal maakte zich daarover prompt behoorlijk kwaad.

En een groot deel van de kiezers bepaalt hun stemgedrag vandaag nog.

Er was ook voetbal op TV, maar dat was een stuk minder entertainend.

Het splinternieuwe Fenix museum wordt veel geadverteerd op uithangborden in de stad. Misschien was ik er dus ook wel zonder de tips van de vrouw geraakt. Maar het was toch een goede tip.

Voor zover ik begrijp haalt deze stad zijn identiteit uit het feit dat er geen identiteit is, dat we allemaal migranten zijn, of op zijn minst afkomstig van migranten. Als je in Rotterdam rondloopt lijkt het ook onwaarschijnlijk dat Pim Fortuyn hier zijn carrière kon uitbouwen. Probeer je de mensen met een kleurtje weg te denken, dan schiet er bijna niemand meer over. De mensen die hier sinds generaties geboren en getogen zijn lijken heel erg zeldzaam. Ook de Nederlandse taal lijkt wel een uitzondering te worden, al ligt dat misschien aan het feit dat ik vooral in toeristische omgevingen verblijf.

(Een deel van) een werk van Francis Alÿs in het Fenix Museum in Rotterdam

Het Fenix Museum gaat volledig over migratie. Het was in ieder geval een perfecte illustratie van hoe gentrificatie werkt. Met een stuk superbe architectuur worden toeristen zoals ik aangetrokken rond een thema waar we allemaal heel hard mee bezig zijn. Al de favoriete artiesten zijn present: Hans Op de Beeck, Francis Alÿs, Rineke Dijkstra, … en in de andere helft van het gebouw vond je de enige twee mensen van kleur, die stonden te badmintonnen in hun splinternieuwe overdekte marktplaats.

Toch was de tentoonstelling super. Vooral de twee stukken beneden, de verzameling reiskoffers en de verzameling historische foto’s spraken me erg aan.

In het naar daar wandelen liep ik langs de imposante wolkenkrabber van Rem Koolhaas. Arjen van Veelen is in zijn boek heel kritisch voor deze architect. Die had blijkbaar gevonden dat de wijk beter platgegooid kon worden, dat al die bekommernis om historisch erfgoed te behouden enkel vernieuwing in de weg zat. In de constructie van het gebouw werden ook goedkope Filipijnse arbeidskrachten misbruikt. Het was dus een heel neoliberaal project.

Het moet gezegd: het resultaat is indrukwekkend.

De Rotterdammer, een gebouw van Rem Koolhaas

Hidden Secret no. 329 van de 500: een boottochtje voor 17.50€. Echt heel erg verstopt was dit geheim niet, je ziet de bootjes van overal over het water varen. De uitgebreide haventour gaat alleen door in het hoogseizoen dus ik heb de beperkte haventour genomen. Naar wat ik hoor en lees is het de ideale manier om wat zicht te krijgen hoe deze haven werkt. En die is tenslotte toch het kloppend hart van deze stad. Alleen voer deze beperkte boottocht niet langs de grote tankers, maar enkel naar de kleine dichtstbijzijnde.

Omdat ik terugtrein met een vriendin die voor haar werk in Den Haag moest zijn loop ik nog een beetje rond in de stad, en bekijk de potsierlijke architectuur die hier overal gebouwd werd. Sommige architecten wanen zich echt te belangrijk, en denken dat ze als een God kunnen ingrijpen in een stad, en dat iedereen hen daar dan maar dankbaar voor moet zijn. Rem Koolhaas lijkt zo iemand.

Degene die dit gebouw neerzette allicht ook:

Museum Boijmans Van Beuningen, of ook wel: depot

Tijdens een brainstorm over dit gebouw stond een ikea pot op tafel, en dat was dan de inspiratie voor dit museum. Het heet namelijk “depot”, omdat het museum functioneert als depot, of het depot functioneert als museum, en dus dat was een leuke woordspeling. Het lijkt me het niveau van een peutertuin.

Ik had gedacht dat dit in dezelfde categorie zou thuishoren:

De toeristische Kubuswoningen

Maar Arjen Van Veelen is verrassend positief over deze woningen. Blijkbaar was de architect een halve anarchist die vond dat mensen vooral niet moesten opgesloten blijven zitten in hun woning, en daarom de huizen onpraktisch maakte. Zo kom je nog eens buiten.

De Rotterdamse kubuswoningen werden in 1984 opgeleverd. Daaromheen verscheen een wijk, ook door Blom bedacht, hoewel weinigen dat weten, met honderden sociale huurwoningen. Blom wilde ook grote letters met do not bomb op de daken zetten, om oorlogspiloten af te schrikken. De gemeente wees het idee af: niemand zou die tekst ooit lezen, dus was het zonde. Maar de volkshuisvesting werd mooi: ‘Ik ga dat buurtje zo aandoenlijk maken dat de vlieger het niet over zijn hart kan krijgen om zijn bommen daar los te laten’, zou Blom gezegd hebben.

Uiteindelijk kom ik terug in Brussel-Zuid aan. Een station waar ik ondertussen al vijftien jaar passeer, en nooit lijkt iets goed geregeld hier. Zeker niet voor fietsers, zeker niet met metrowerken die noch vooruit noch achteruit lijken te gaan. Sirenes overal. Waarom zijn er toch altijd zoveel sirenes in deze stad? En kasseien die er vast al liggen sinds de middeleeuwen, en overal auto’s in de file, luid claxonnerend. Dan denk je: dan is Rotterdam toch nog zo slecht niet geregeld.

Iets later, in een restaurant, spreek ik de ober in het Nederlands aan, en hij antwoordt met een vraagteken in het Frans. Plots weet ik het weer, dit is de vuile mengelmoes waar ik van hou. Thuis kom ik toe in een appartement dat overeind staat wegens verbouwingswerken, de chauffage moet gerepareerd worden, alles ligt onder een laagje stof door wat de werken tijdens mijn afwezigheid.

Morgen ben ik weer weg.

Je krijgt nooit een betere toekomst als je steeds aan gisteren blijft denken. Bewonersinitiatief WOONSTAD ROTTERDAM.

Genoteerd voor een volgende keer:

Ander perspectief op De Rotterdammer

Het Fenix Museum

In Den Haag, het museum van “The Girl With The Pearl Earring”. Ze leek geheel niet op Scarlett Johansson. Dan maar een selfie in de spiegel genomen.

Vijfsterrenrecensies! Komt dat zien, tot in Turkije spreken ze over het Fenix museum.

De Maastunnel, vergelijkbaar met de Sint-Anna tunnel in Antwerpen.

Verkiezingen. Ik ben langs die borden in Den Haag gepasseerd waar bijna alle reporters voor staan, maar dit is de enige waar ik een foto van genomen heb.

De bijbel het woord van God. Scheveningen.

Hotel Des Indes in Den Haag doet er me aan denken dat ik Max Havelaar nog verder moet uitlezen.

Het Centraal Station is een geslaagd stuk architectuur, en het omstreden beeld ervoor is ook heel mooi.

Twee vrouwen spelen badminton in de “overdekte marktplaats” naast het Fenix museum.

Vanuit het Fenix Museum heb je zicht op de kade waar de migranten vanuit Nederland naar Amerika trokken. Dat is niet toevallig.