We hebben rondgetrokken in Bosnië als vakantie. Het was een combinatie van klassiek toerisme, wandelen in de natuur en stadstoerisme in Sarajevo, waar we naar het filmfestival gingen.
We vlogen met Ryanair op Sarajevo. Het leek onmogelijk om er met de trein naartoe te reizen, een combinatie van bus en trein zou nodig geweest zijn, en dat zou langer geduurd hebben dan wat we zagen zitten.
Binnen Bosnië hebben we met de bus rondgereisd. Dat bleek beter te doen dan we hadden verwacht. Alleen voor de dagtrip naar Srebrenica hebben we een auto gehuurd.
Sarajevo
Het was al de derde keer dat ik in de stad was. De eerste keer was vijftien jaar geleden, en er was nog weinig toerisme in vergelijking met nu.
We hebben de kabellift genomen om in de bergen te gaan wandelen. Het was direct een relatief uitdagende wandeling met mooie vergezichten, op een kleine afstand van de stad, in de buurt van waar in 1984 tijdens de Olympische spelen de bobslee-piste stond.
Tjentište
In Tjentište staat een van de bekendere Joegoslavische monumenten tegen het fascisme. De manier waarop dit monument aansluit bij het landschap is indrukwekkend.
Het nabije museum tegen het fascisme ligt paradoxaal genoeg vol met parafernalia die verwijzen naar fascisme. Mutsen met swastika’s, vlaggen met swastika’s, asbakken met swastika’s enzovoort. Blijkbaar vochten ook moslims mee met de Ustaše.
Maar ook een groot fresco van Tito ontbrak niet, in een prachtig brutalistisch (maar verwaarloosd) gebouw:
Dat was één reden om naar daar te reizen, een andere was het oerwoud nabij, Perućica. De beschermde zone is enkel te bezichtigen met gids, maar omdat daar beren, slangen, wolven en everzwijnen zitten waren we daar heel tevreden mee.
Een everzwijn volgde ons trouwens even terwijl we langs een drukke baan wandelden. Niet echt geruststellend, dat, maar bij de lokale mensen waren ze er niet van onder de indruk: “ja, dat gebeurt al eens, die beesten komen nogal dicht”.
Trebinje
We reisden naar Trebinje in het zuiden. Ik herkende het van de (zeer goede) Servische film Cirkels. Trebinje is een klein stadje, waar de stenen huizen die typisch zijn voor de Adriatische kust worden vermengd met moskeeën. Het heeft ook een van de mooiste behouden exemplaren van Ottomaanse bruggen over de rivier.
Trebinje ligt diep in geradicaliseerd Servenland. “Ratko Mladić was een Servische held” in het blauw, een afbeelding van Gavrilo Princip op de vlag, en de Engelse voor zichzelf sprekende tekst:
Srebrenica
De enige dag dat we een auto gehuurd hebben was om naar Srebrenica te rijden vanuit Sarajevo. Met het openbaar vervoer zou daar een overnachting voor nodig geweest zijn, of moesten we een excursie doen met een gids.
Het memorial center is heel respectvol gedaan, met vooral aandacht voor individuele verhalen. De duzend en duzend grafzerken op het naburige kerkhof zijn imposant. Er komen er nog altijd bij, naargelang ze (massa-)graven vinden in de regio. Wat ik begreep is dat een groot deel van de moslims gestorven onderweg naar Srebrenica.
Filmfestival Sarajevo
Mooie films gezien: een Servische ode aan oude mensen, een Portugese film over dekolonisatie, een Iraanse film over wraak na trauma, een Oostenrijkse rare maar mooie film, opgenomen in Wit-Rusland, een Montenegrijse coming of age film en een geschifte documentaire met aliens over vrouwenvoetbal in Azerbeidjan.
Daarnaast superlekker gegeten in een vegetarisch restaurant, heel veel gegrilde groenten gegeten en lokale biertjes gedronken. Sarajevo tijdens het filmfestival is een beetje feest over de hele stad. We hebben een leuk koppel Italianen leren kennen en een paar vrienden en kennissen tegengekomen.